Pilan nang aldo, mag-umpisa na rin ing kampanya kareng kakandidatong opisyales ning balen. Sigurado mu, masigla masaya na naman kanta.

E ta na alako, ala namang kaso kanaku nung masigla masaya, makanyan talaga mangampanya la e.

Pero makanita man, atin ku po sanang pakisabing mayap kareng kekatamung kandidato… nung malyari mu po sana… ne?

Ing pakisabi ku po, simple ya mu po.

Nung malyari mu po sana, e ta sana basta-basta mamakat sticker o nanu pa mang papel kareng bakod ampong gate da reng miki-bale… lalung-lalo na nung alang paintulot… ampong lalung-lalo na nung aliwa naman pala ikayo ing buri dang suportan.

E yu po siguro balu, dakal ing mibibili king alanganin pauli na ning kabud na mu atin makapakat a litrato na ning metung a kandidato king gate na ning metung a memalen. Intindiyan ta mu po sana ita.

Ampong e na kalupa ning sigla, a nung nukarin kalabas yu, ala nang masigla. Deni pung pakapakat a reni, neng angga nang tutuki pang eleksyon atyu la pa. Ni e yu la man aganakang palinis.

Balu ku, atin pung makatulid o makatalagang lugar a nung nukarin pwedeng mamakat stickers ampong posters. Karen pung residential, palage ku po, atyu na kareng mikibale ita.

Pakisabi mu pong mayap, uling balu ku aliwa naman ikayo ing mamakat karen, turuanan ta la po sana reng tao tamu a manyad permiso kareng mikibale bayu la mamakat kareng gate da ampong pader.

Pakisabi mu pong mayap.

Dakal pung salamat!

Kabang ala ku pang balung isulat kening kanakung Kapampangan Blog, pabusten yu pung ituloy ke pa ing pamag-lipat ku karetang aliwa pang makapaskil ketang luma kung blog a Kapampangan.

Aku na pin ketang minuna, ditak-ditak ilipat ku la detang aliwa nang laman nita uling ali ku ne i-update ita pauli ning ini na mu ing kanakung imentenang blog king Amanung Sisuan.

Ini pung sinulat kung ini, tungkul ya kareng obserbasyon ku kareng ali-aliwang ugali da pu ring pasaherong Filipino. Nung sakali man pu, atin mituran, panupaya pu, obserbasyon ampong sarili mu pung opinyon ini.

Ding miyayaliwa dang dapat ding pasaherong Filipino:

Deng mahilig keng harap
Kerakalan deng lalake reni, oneng atin mu naman babaying makanini. Ala naman marok kanini, uling mas komportable ampong e ka mangadamusak a bitis kareng sasake ampong kukuldas. Asabi ku naman, metung ku naman karetang mahilig lulukluk king harap.

Apansinan ku mu neng minsan, patse makasake ku harap. Ating makisiping, adyang ala ya man laman king gulut! Ing amanuan ku itang ala talagang pasahero ne, ali ku sasabyan maliwalas. Makisiping la pa rin keng harap, adyang makanita man. Deta retang talagang masyadong mahilig keng harap.

Deng kapit-tuko king gulut
Kabaligtaran da reng mahilig keng harap, deni retang ketang sulok keng gulut. Nung apansin mu patse sake na ka, panyiksik de ing buldit da ketang suluk, balamu mo wari kukunan me itang lugar na.

Ala mu naman marok kanini. Pakisabi ku mu sanang mayap kareng taong a reni, potang ating sasake, pakilisya da la reng bitis ampong tud da. Ampong paki-abutan da na la rin sana deng gamit dang mabayat reng sasake, lalu na reng matwa.

“Malapit ku mu po”
Neng kayi medyu malulukami ku kareni, nung makalukluk ka ketang gulut, padusugan da ka ba lang milukluk. Kapate do reng kapit-tuku reni uling buri da pin ilang atyu keng dulu.

Nung matwa o masakit ya, apanupaya me pa. Pero nung masikan ne man, maybug meng gulisakan “malapit ka pala, o’t e na ka maglakad?!” Neng kayi kasi, adyang maliwalas keng kilub, palakwan da ka e. Mamili lang bangko da!

Deng manenayang ipus
Deni ring sablang kasaman ku! Kalupa da la naman deng kakadwa reni, kapit-tuko la naman keng gulut. Akit mu la reni potang sake ka king dyip, atyu la ketang dulo ning dyip. Ala yang aliwang sake ing dyip nune ‘ya kabud, asne kasandal ketang suluk, ne kakampante.

Kasake mu, neng kayi e pa man tatagkil ing buldit mu keng bangko, damdaman me “ayni pung bayad ko! pwede pung paki-abot?” Maybug kang misdan! Ala naman marok keng maki-abot, oneng maybug kung kutang karela, “buring mung sabyan, nung e ku sinake e ka mamayad?!”

Ali la siguro, ala lang ipus e. Anya pin panenayan de pang sake ing ipus da.

Deng mag-maklak-maklakan
“bayad po! pwede pong paki-abot?” “paki-abot na po ing bayad,” “ayni pu ing bayad ko” kulang na mo gulisak na ka, e na ka pa rin pansinan. Halos iharap mu na king lupa na ing bayad mu, ala pa ring kwenta!

E ko pa mekatupang makanini? Maswelo kayo! Menakit na ku, e mu minsan. Apansin ku, sasaryan da! E la talagang bisang manabot bayad! E la bisang maging ipus. Asno kanyanman sagapan ne! Atin ku kakilalang mismong makanyan.

Bala ku, maliban kareng mebanggit, atin pang aliwa. Aku pin anyang muna keng isulat ini, atin ya pang kakadwang dake. Sana ayari ku ne kanyan, ba keng atuki keni.

Deni pu ilang kanakung obserbasyon. Pasibayu pu, kanaku mu pu. Nung atin menasakit, e pu sasaryan.

Dakal pung salamat.

E ku lubus aisip, ampong e ku aintindian!

Makananu nang ayagyuan ning kekatamung presidente – o pakibalak mu man, na magin yang kongresista kaybat nang miras king pekamatas a luklukan ning kekatamung bansa?!

E ku balu nung penamdaman yu, pero aku balamu metampaling ku! Bilang metung a Pilipino… bilang metung a Kapampangan.

Ala ya man kanung lebagan a batas. Sabi da ring mayap tamung mambabatas, legal ya kanu ing gewa ning kekatamung presidente. Ing babawal na mu ning kekatamung batas, ing tagal ya pasibayung presidente ing metung a makalukluk.

PERO! e na babawal na ing presidente tagal ya pang aliwang posisyon, adyang pang mababa ya pa.

E da ka ‘ta minurit kanita?!

Lunto kaniti, kasalanan da pa retang minunang memalangkas king kekatamung konstitusyon. Pekibalak da na ing metung a presidente, pota talnan neng malambat ing posisyon, kalupa ning milyari kang Marcos kanita. Mu pin, e da pekibalak na ing presidente tagal ya pang aliwang posisyon.

Siguro, e da isip-isipan kanita na ating matinung presidente a mamalak tagal pang mas mababang posisyon kaybat nang milukluk king pekamatas a bangko.

Ulitan ke ne - “Alang matinung presidente ing magnasa pang mas mababang posisyon kaybat nang milukluk king pekamatas!”

Balamu ustu no man, ne?

Dakal a sasabi, metung ya kanung paralan ini ba yang maka-”kalawat” king upaya… king miyayaliwa nang kasasangkanan.

Atin nang, ba yang mikaproteksyon kareng asunto ampong kaso a ibalandra da kaya kareng mengapalyari king administrasyon na, potang ali ne presidente.

Atin namang sasabing, balamu “stepping stone” ya ini papunta king gobyernong “parliamentary” a nung nukarin ing kekatamung kasalukuyang presidente, mitutuk ya bilang prime minister kanita.

Makatakut!

Anya pung umpisan keng isulat ini, ing original na pung titulo, “Apagmaragul mu bang Kapampangan ka?”

Kasi pin po, keng gewa nang Gloria balamu maragul yang kamarinayan kekatamu. O’neng medyu melunus ku king sarili ku, anya pelitan ke.

Ngeni pu, ing buong Pilipinas… i-abe mu ne ing buong yatu, makabande ampong makalawe kareng Kapampangan… kekatamung Kapampangan, pabusten tamu ing buri dang malyari? O kimut tamu’t tuldukan na ing pamamuklat ning makatakot a istorya ning kekatamung bansa.

Sana mu, kaybat ning eleksyon… makapagmaragul tamu pang Kapampangan.

Manakit kung aswang!
E la man tatakut king bawang
Mengari lang tugak
A lulto la neng kauran

E no man manyipsip daya
Nu’ne ning kaban,
kuwalta’t panakitan
ampong kinabukasan ning kabalenan

E no man makatakut, bagkus tutu lang maamo
Potang lalapit la’t makipag-galamano
pero maybug da na kang laparisan rugo
patse makaluklok na la ketang pwesto

Mahilig la naman kareng mete
Anya pane lang atyu kareng lame
Ni e do’ kamag-anak ko kakilala man
Ala naman sigurong marok nung ume do’ng ambagan

Atin tamu pa bang pag-asa?
Miligtas kareng mapanyamantala
Samasan ta na sana’t paka-isipan
E tala sana pipilinan deng aswang

Manakit kung aswang
E la man tatakut king bawang

————————————-
Roy
October 28, 2009
12:00 AM
Angeles City
Philippines

Anyang milabasan a banwa, atin matako drayber a mamasadang Pandan-Pampang a migloko king anak ku. Ali ne buring ibye ning sukli ning anak ku king bente pesos nang pemayad, pamilit ning drayber apulu ya mu ing pera na. E ya rugu mekapangan pagtuwan ing anak ku ketang aldong ita uling kulang na la deng pera na.

Milabasan a domingo naman, ing anak ku, pauli ne man ibat king eskwela. Makasake ya kang Pandan-Pampang. Anyang kuldas ne king kantu ning highway, anyadwan ne ing sukli na. Pamilit ning drayber binye na ne… balu ta na man siguro nung makananu lang mangamanu deng drayber a reti, lalu na’t anak la ring kasabe da.

Uling ali ne pa talaga binye, pilit neng anyadwan ning anak ku ing sukli na. Masyas neng magsalita ing drayber, tabalu mu nung e ne pa pelmura ing anak ku kanta.

Nung e mu king metung a pengari a kasake ning anak ku, a sinabing ali ne pa binye ning drayber ing sukli, baka ali na ne na naman ikwa ning anak ku ing sukli. Mapalyaring ing drayber a ini, ‘ya naman ing matakong drayber a atupan na anyang milabasan a banwa.

Bakit makanyan la reng drayber? Sabyan mu nang ali egana-gana, pero deng alting mangatakong a reni, atsu la, at bastos la pang magsalita.

E mu pu kareng Pandan-Pampang, adyang kareng aliwa pang ruta atin mu naman makanyan a drayber.

Nandin abak lungub ya ing anak kung pangane king Holy, sinake yang Pampang-Holy (detang green) king highway. Ugali da reng anak ku, kasake da mamayad na lang pamasahe.

Anyang kuldas ne kanu ing anak ku, sisingilan ne ulit ning drayber. E ya pa kanu memayad. Sasabyan na na ning anak kung memayad ne, pati na rin itang metung pang pasahero a kasake ning anak. E pa rin bisang tuknan ing drayber at lalawen ne kanung marok mata ing anak ku.

Bang alang pisasabyan, memayad ya rugu ulit ing anak ku. Pangatako da reng drayber! Bala da galang mikwalta la keng ditak a barya deng dipaning-alte!

Pero e pu pera ing pagmasakit ku kareni, nune itang pamagloko da kareng anak ku. Ampong kalupa na pu ning amanuan ku, kerakalan pu kareng drayber balamu maglaklak istung magsalita la. Isipan yu na mu na’ng penandaman da reng anak ku kareng pemanyabi da reng drayber a reni,

Bakit atin taong makareni? Ala ta bang akarapat kareni? E la ba pwedeng isumbong king gobyerno tamu reni? Mumunang dili, kailangan na ka mung proteksyonan ning kekatamung gobyerno, e wari? O talagang inutil na la mu at e da papansinan ing ‘mangalating‘ bage makanini?

Nokarin ‘ta munta?

Angga ngeni e ku pa rin aintindian o ba’t king karakal da ring animales o insektong pwedeng pagkumparahan, o ba’t king dagis de pa binase ing aus da kareng taong magobra king pisamban?

Dagis Pisamban ada, istung magobra ka ampong susuyu king pisamban. Ke mamasa ka king misa, magkanta, sakristan ka, o miyembro na man ning nanung organisasyon king pisamban, mayaus kang dagis ning pisamban.

ROTC a da pa pin neng kayi, a buri nang sabyan Rat Of The Church, dagis ya pa rin. Pero bakit pin dagis?

Ako meragul ku naman king pisamban, metung ku naman karetang mayayaus dagis pisamban. E ku naman pagmasakit, oneng talagang pagtakan ku mu. Manibat anyang malati ku angga pa man ngening matwa na ku. E ku pa rin aintindian nung nanung penibatan king kayausan a ita kareng taong magobra king pisamban. (awsan da lang magobra, pero eno man magsweldo ne?)

Pwede naman sigurong kalapati (o pati-pati ada ring aliwa) o kaya adyang paru-paro ning pisamban di ba? Mas masanting la pang pakiramdaman… ela pa mabulok! Pero ing dagis? Nung ali de kakatakutan deng tao, pikasaman de. Peste pin ing turing tamu karela di ba?

Makanyan la wari deng atyu pisamban? Peste la wari? Pikakasaman la ba o kakatakutan? Bakit la kailangan awsan dagis?

Siguro ali ne milako itang kayausan a ita kareng taong atyu pisamban. Mumunang dili, tatanggapan da ita – na ila metung lang dagis ning pisamban. Kakadwa, detang taong mamaus makanita e da na man siguro aintindian o ba’t makanita ing aus da, at ala no man sigurong matsurang buring sabyan. Makanita pin siguro. Disnan da na mu at ala na lang balak bayuan o i-ustu nung mali ya man.

Dagis Pisamban… angga pa siguro kareng tutuking henerasyon, makanita pa rin ing maging kayausan. Angga king atin pang metung a kalupa kung mangutang – o ba’t dagis?

At e ku kalupa, pilit neng pantunan ing penibatan na, at nung kailangan i-ustu ne ing kayausan a ita.

Abalitan ta na anyang milabasan Sabado na mig-deklara yang suspensyon ning klase kareng kolehiyo ing talapamuntuk ning CHED a i Emmanuel Angeles. Anya pin ing anak kung magaral king Holy Angel, imbes na magumpisa neng magaral ngeni, midagdagan ya pang pitong aldo ing painawa na.

Pero detang adwa kung anak — metung a high school magaral king Pandan, ampong metung elementary a magaral king Holy Family, atin lang klase!

Balu tamu na ing sangkan ning panga-suspinde ning klase kareng college ya’pin ing A(H1N1) o awsan dang swine flu. Makapagtaka mu pin, nung sanu reng malati ilang paburen dang mag-klase.

Sabi ning DepEd, kareng private school, deng administration da reng iskwela ila nang bahalang mag-deklara nung bisa lang mag-suspend. Pauli na kanu ning ala yang upaya ing DepEd kareng administrative da reng private school.

Makanita ba ita? Pero deng public, pepag-klase na la pa rin!

Manibat pa anyang minuna, ing tutukyan na ning DepEd ing sasabyan na ning DOH na ala pa kanung ’cause of alarm’ uling e pa makanita karagul ing panga-kalat na ning sakit keti Pilipinas.

Mapalyari sigurong tutu ita, mapalyaring ustu la. Pero bilang metung a pengari, e mu aiwasan ing misip ampong migaganaka siyempre.

Ngeni, ala tamung agawa, anggat ali ya mag-deklara ing DepEd o ing munisipyo man, nune panabilinan tala ring kekatamung anak na mimingat la – lagi lang manos gamat, e tatalan maski nukarin, ampong lalaut la karetang amanan-manan dang sisipun.

Kakadwa na pu nita, at mas maulaga – mangadi tamu. Pangadi tamu na sana ining virus a ini, kambe da pa reng aliwa pang sakit a kakalat keng yatu ngeni, sana tuknan na ngan bang mabawas o milako na ing kekatamung kapigaganacan kareng bage a reti.

This is a line for Technorati Profile

Panupaya yu pu nung medyo melambat bayu ku mekapag-paskil bayung artikulo kening kanakung Kapampangan Blog. Pauli na pu ning maliban king manintun kung kabiyayaan king Internet, miyabe ku pung metung a ligligan da reng blogger (at saka ku ne mu pu sabyan ing detalye na), anya pin pu talagang masyado ku pung meging ‘busy’ kening mengalabasan a aldo.

Ngeni pu, ing buri ku sanang idake kekayu ining metung a librong tinggap ku anyang milabasan pang domingo. Asna ku pu talagang kaswelo uling dinatang ya pa anya mismung birthday ku, anya pu balamu birthday gift ya pung tinggap ku.

Ing amanuan ku pu ing librong Kapampangan Dictionary a peparala na pu kanakung Tatang Ernie, anya pin pu asna ku karagul pasalamat kaya kening masanting a regalo na kanaku.

Anya pu sasabyan ke, e naman pu king buri keng pamarilya o pagparangalan (pero kayabe ne mu rin pu siguro ita ), nune para ipabalu kareng sabla na atin tamung Kapampangan Dictionary, at ini pu ing sinulat mismo yapin i Tatang Ernie Turla (nung ali ye pu atatandanan, wapin ya itang magkanta ketang milabas kong post a Anyang Malati Ku).

I Tatang Ernie pu, atyu ne pu ngeni king Oregon, USA. Medyo malambat ne po karin. Oneng bista man atyu ne karin, ali ne pa rin kakalingwan ing panga-Pilipino na, at siyempre, ali ne kalingwan ing panga-Kapampangan na lalu na ing Amanung Sisuan.

Metung ya pung patune ining Diksyonaryung Kapampangan a sinulat na, bilang kontribusyon na ba yang ali mate, o makalingwan man lang, kareng kekatamung kayanakan ing kekatamung Amanung Kapampangan.

Nung aku pu ing kukutnan, palage ku pu masanting na balang bale atin la adyang metung mu man lang kopya ning diksyonaryung ini o nanu pa mang literaturang Kapampangan. Nung deng miya-aliwang libro atin tamu – English ya man o Tagalog, o deta pa mang awsan dang ‘bestseller,’ bakit mo ali metung a libro tungkol king kekatamung Amanung Sisuan?

Ali ku pu magtinda o mamisaling librong Kapampangan o pamisali man lang ining kanakung diksyonaryung Kapampangan. Deta pung interesado, malyari yu pu sigurong puntalan itang YouTube Channel nang Tang Ernie at maglakwan kayung mensahe karetang metung nang video.

E ku pu sigurado, pero malyari kayu naman pu sigurong mangutang ketang Kapampangan Center ning Holy Angel University. Balamu po pwede yatang manorder karin kening diskyonaryung ini.

Ita mu pu. Palabungan ta ya pa ing Kapampangan, palabungan ta ya ing Amanung Sisuan.

Dakal pung salamat!

Mayap a aldo pu!