Pasaherong Filipino: Miyayaliwang ugali

Kabang ala ku pang balung isulat kening kanakung Kapampangan Blog, pabusten yu pung ituloy ke pa ing pamag-lipat ku karetang aliwa pang makapaskil ketang luma kung blog a Kapampangan.

Aku na pin ketang minuna, ditak-ditak ilipat ku la detang aliwa nang laman nita uling ali ku ne i-update ita pauli ning ini na mu ing kanakung imentenang blog king Amanung Sisuan.

Ini pung sinulat kung ini, tungkul ya kareng obserbasyon ku kareng ali-aliwang ugali da pu ring pasaherong Filipino. Nung sakali man pu, atin mituran, panupaya pu, obserbasyon ampong sarili mu pung opinyon ini.

Ding miyayaliwa dang dapat ding pasaherong Filipino:

Deng mahilig keng harap
Kerakalan deng lalake reni, oneng atin mu naman babaying makanini. Ala naman marok kanini, uling mas komportable ampong e ka mangadamusak a bitis kareng sasake ampong kukuldas. Asabi ku naman, metung ku naman karetang mahilig lulukluk king harap.

Apansinan ku mu neng minsan, patse makasake ku harap. Ating makisiping, adyang ala ya man laman king gulut! Ing amanuan ku itang ala talagang pasahero ne, ali ku sasabyan maliwalas. Makisiping la pa rin keng harap, adyang makanita man. Deta retang talagang masyadong mahilig keng harap.

Deng kapit-tuko king gulut
Kabaligtaran da reng mahilig keng harap, deni retang ketang sulok keng gulut. Nung apansin mu patse sake na ka, panyiksik de ing buldit da ketang suluk, balamu mo wari kukunan me itang lugar na.

Ala mu naman marok kanini. Pakisabi ku mu sanang mayap kareng taong a reni, potang ating sasake, pakilisya da la reng bitis ampong tud da. Ampong paki-abutan da na la rin sana deng gamit dang mabayat reng sasake, lalu na reng matwa.

“Malapit ku mu po”
Neng kayi medyu malulukami ku kareni, nung makalukluk ka ketang gulut, padusugan da ka ba lang milukluk. Kapate do reng kapit-tuku reni uling buri da pin ilang atyu keng dulu.

Nung matwa o masakit ya, apanupaya me pa. Pero nung masikan ne man, maybug meng gulisakan “malapit ka pala, o’t e na ka maglakad?!” Neng kayi kasi, adyang maliwalas keng kilub, palakwan da ka e. Mamili lang bangko da!

Deng manenayang ipus
Deni ring sablang kasaman ku! Kalupa da la naman deng kakadwa reni, kapit-tuko la naman keng gulut. Akit mu la reni potang sake ka king dyip, atyu la ketang dulo ning dyip. Ala yang aliwang sake ing dyip nune ‘ya kabud, asne kasandal ketang suluk, ne kakampante.

Kasake mu, neng kayi e pa man tatagkil ing buldit mu keng bangko, damdaman me “ayni pung bayad ko! pwede pung paki-abot?” Maybug kang misdan! Ala naman marok keng maki-abot, oneng maybug kung kutang karela, “buring mung sabyan, nung e ku sinake e ka mamayad?!”

Ali la siguro, ala lang ipus e. Anya pin panenayan de pang sake ing ipus da.

Deng mag-maklak-maklakan
“bayad po! pwede pong paki-abot?” “paki-abot na po ing bayad,” “ayni pu ing bayad ko” kulang na mo gulisak na ka, e na ka pa rin pansinan. Halos iharap mu na king lupa na ing bayad mu, ala pa ring kwenta!

E ko pa mekatupang makanini? Maswelo kayo! Menakit na ku, e mu minsan. Apansin ku, sasaryan da! E la talagang bisang manabot bayad! E la bisang maging ipus. Asno kanyanman sagapan ne! Atin ku kakilalang mismong makanyan.

Bala ku, maliban kareng mebanggit, atin pang aliwa. Aku pin anyang muna keng isulat ini, atin ya pang kakadwang dake. Sana ayari ku ne kanyan, ba keng atuki keni.

Deni pu ilang kanakung obserbasyon. Pasibayu pu, kanaku mu pu. Nung atin menasakit, e pu sasaryan.

Dakal pung salamat.